Maandans

We zijn een week sinds de brutale inval van de Verenigde Staten in Venezuela, waarbij de president, Maduro, ontvoerd werd en die andere president, Trump, aankondigde dat de States (hij, dus) het Zuid-Amerikaanse land voortaan zullen runnen, met de hulp van de Venezolaanse vicepresident en Amerikaanse oliemaatschappijen. It’s about the oil, stupid! Slimme mensen wisten dat al, de oppernarcist heeft het ondubbelzinnig bevestigd. Wat kan het het Witte Huis schelen dat Maduro zijn land dictatoriaal leidde – wat ook zo was – of dat hij corrupt was – wat ook zo was –, het gaat hier helemaal niet om het herstellen van de democratie – wat Trump en de zijnen niet interesseert.

Zoals dat in het iets verdere verleden steeds het geval is geweest, draait het voor de Amerikaanse regering om geopolitieke macht, zakelijke belangen en het omverwerpen van linkse regimes, de dominotheorie wordt daar nog altijd geloofd, de theorie dat een land met een – in Amerikaanse ogen – communistische leider buurlanden zal aansteken om ook voor communisme te gaan. Dat er daarbij niet in het minst wordt rekening gehouden met de plaatselijke democratie bewijst het verleden. Eén voorbeeld: op 11 september 1973 werd de democratisch verkozen Chileense president Allende met CIA-hulp afgezet, waarna Augusto Pinochet bijna twee decennia als een despoot over Chili mocht regeren, mét Amerikaanse goedkeuring én steun. Democratie, ach, een nepargument.

Wat Trump deed, druiste in tegen de normale geplogenheden binnen een normale democratie, wat de Verenigde Staten sinds vorig jaar niet meer zijn. De militaire actie niet laten goedkeuren door het eigen parlement, de lokale bewindvoerder ontvoeren, stellen dat de Amerikaanse belangen ter plekke nu voorgaan op de Venezolaanse belangen: soms weet zelfs Trump nog te verrassen door enkele stappen over te slaan in een sowieso al wispelturige manier van aan politiek doen. We weten nu – of zouden moeten weten: deze man deinst voor niets terug. Deze man is gevaarlijk, onbetrouwbaar, onberekenbaar. Deze man zou daar zo snel mogelijk weg moeten. Misschien moeten Europese leiders overwegen om hem te ontvoeren.

Op Denemarken en Spanje na bleven de West-Europese reacties nagenoeg uit. Denemarken, omdat een van de volgende doelwitten Groenland kan zijn, een flinke lap grond die in Deense handen is. Spanje, omdat de linkse minderheidsregering in Madrid altijd reageert als er ergens mensenrechten worden geschonden, het deed dat ook als bij de genocide in Gaza. Naast Groenland worden nu ook openlijk Colombia en Mexico genoemd als mogelijke doelwitten van een Amerikaanse interventie.

Andere Europese leiders, de Europese Unie op kop, hielden het bij lafhartig zwijgen en een weinig dapper statement over de soevereiniteit van Groenland/Denemarken. Of een voorzichtige en zeer omfloerste reactie. Krekelgetsjirp. Heeft u onze premier, onlangs nog zo geloofd vanwege zijn standvastige houding op Europees niveau, gehoord? Nochtans gaat het om een internationale oorlogsdaad. Mocht Poetin de Baltische staten zijn binnengevallen, zou het gepruttel oorverdovend geweest zijn, en terecht. Maar van Trump hebben ze blijkbaar angst, onze leidertjes. Op een of andere manier zien we die nog steeds als bondgenoot. Of er is gewoon schrik voor zijn wispelturigheid. Dat hij zijn handen aftrekt van Oekraïne bijvoorbeeld?

Ik schreef het hier eerder al: een pseudopoliticus als Trump is het niet te doen om grote principes. Hij ziet de wereld als een aantal invloedssferen. Idealiter deelt hij die op in drie compartimenten. De Amerikanen krijgen Noord- en Zuid-Amerika en het Midden-Oosten. Rusland krijgt Oost-Europa en een stukje Azië. China mag over de rest van Azië en over Afrika heersen. En West- en Midden-Europa worden ongemoeid gelaten. Doe maar, jongens, zo lang je maar niet in de weg van de grote heren Trump, Poetin en Xi loopt. Wat Trump nu doet, is legitimeren dat Poetin Oekraïne inlijft en Xi Taiwan. Als Europa niet tegen Trump reageert, heeft het geen enkel moreel gezag om nog te reageren tegen de machtsontplooiingen door Poetin. Trump zei van de week in een interview met de door hem zo gehate New York Times dat hij alleen maar rekening moet houden met zijn eigen moraliteit. Bedenking: wat is de moraliteit van een immorele narcist waard op geopolitiek vlak?

Dat de Europese Unie niets te betekenen heeft, kan het louter zichzelf verwijten. Te aanhorig geweest tegenover het Witte Huis, te laf om verzet aan te tekenen, te verdeeld om de Russische imperialistische ambities te bekampen, te zeer uitgehold door extreemrechtse partijen die via een democratisch mandaat de Unie van binnenuit monddood proberen te maken – wat hen nog aan het lukken is ook! –, te ambitieus geweest met de uitbreiding naar Oost-Europese landen in de jaren 90, landen die absoluut moesten worden losgeweekt van de vroegere Sovjet-invloed, dacht men toen, maar die de Unie alleen zagen en zien als te melken geldkoe, niet als democratisch project.

Het project-Europa is op sterven na dood. Alleen een hertekening kan nog kansen bieden. Het uitsluiten van illiberale en steeds dwarsliggende landen zoals Hongarije, opnieuw vertrekken van de verzameling van twaalf landen die het eind jaren 80 was, dan nog wel met Groot-Brittannië aan boord, dus doe dan toch maar elf.

Uiteraard gaat dat niet gebeuren. Neen, we zullen kwispelend achter Trump blijven aanlopen, we zullen ‘Daddy’ vooral niet tegen het hoofd stoten en ‘Daddy’ zal uiteindelijk toch doen wat zijn ingeving van de dag is. Benieuwd wat dat gaat geven. ‘Soon’ tweette Katie Miller, de echtgenote van presidentieel adviseur Stephen Miller, bij een foto van Groenland. Schaamteloos. Alsof het een lapje grond is dat toekomt aan de hoogste bieder of de sterkste natie. Politiek is in de ogen van Trump en zijn bondgenoten een zakelijk gegeven. Dat is nog altijd meer dan wat politiek voor de Europese leiders is, want hier stelt het niets meer voor.

Onlangs deed ik iets wat ik me had voorgenomen niet meer te doen: ik ging in discussie over een Facebook-post. Aanleiding was een opmerking van PVDA-volksvertegenwoordiger Robin Tonniau richting Vooruit-collega Oskar Seuntjens tijdens het Kamerdebat over de begroting. Tonniau beet Seuntjens toe dat die nog geen dag had gewerkt in zijn leven. Iemand die ik wel kan appreciëren zette dat ter ondersteuning op zijn Facebook-pagina. Ik reageerde prompt dat ik die opmerking kortzichtig vond en dat het niet correct is om werken te reduceren tot fabrieksarbeid. Nou, dat had ik geweten! Andere PVDA-militanten en -sympathisanten sprongen er bovenop. Ik wist meteen weer dat vooroordelen geen privilege zijn van rechtse lieden.

Het deed ook weer denken aan de jaren 80 van de vorige eeuw, toen er in Vlaanderen zowaar nog vijf min of meer linkse partijen waren. Je had de SP (de voorloper van Vooruit), Agalev (de voorloper van Groen) en de petieterige gezelschappen KP, RAL (later: SAP) en PVDA (voorheen: Amada). Vooral die laatste drie blonken uit in zinledige debatten over het geslacht der (extreemlinkse) engelen. Stalinisten versus trotskisten versus maoïsten, strijdend om de volstrekt onnozele eretitel ‘Meest linkse partij van het land’. Zuiver-zuiverder-zuiverst. Verenigd hadden ze nog iets kunnen betekenen, verdeeld bleef het bij gepruttel onder de kiesdrempel. (En dan kun je je terloops nog afvragen hoe links Stalin en Mao waren in hun verschroeiende regeerperiodes. Al heb ik blijvend respect voor de artsen en verpleegkundigen die bij Geneeskunde voor het Volk zaten en zitten, dat dient gezegd. Over een flink aantal punten ben ik het ook eens met de PVDA/PTB, trouwens.)

Vooroordelen zijn hardnekkig en overleven generaties. Vandaag hoor ik dezelfde dingen insinueren als een halve eeuw geleden, met dit verschil dat dankzij de megafoon van de sociale media domme opmerkingen nu een veel groter bereik krijgen. Hoe dommer de dingen die je roept, hoe groter de kans dat je ooit president van een heel groot land kan worden. Elk vooroordeel hèb z’n nadeel, zou je omgekeerd cruijffiaans kunnen stellen.

Toen al werd er gelachen met onderwijzers en al hun vrije dagen. Twee volle maanden zomervakantie, verdorie, en dan durven ze nog zeggen dat ze in het onderwijs stáán, de schobbejakken! Politici? Die waren er alleen maar op uit om de mensen geld uit hun zakken te kloppen! Werklozen? Dat ze maar wat beter hun best doen om werk te vinden! Werklozen moesten in die tijd elke dag een stempel ophalen in het ‘doplokaal’. Telkens op een ander tijdstip en je wist pas vandaag wanneer je morgen dat broodnodige stempeltje moest komen ophalen. Zogezegd om zwartwerk tegen te gaan. De rijken werden rijker, de armen werden armer. De slogan ‘Haal het geld waar het zit, bij de banken en de holdings’ werd weggelachen van hogerhand. Fiscale fraude werd eerder aangemoedigd dan ontmoedigd in neoliberale tijden.

Hadden leraren te veel vrije tijd? Waren alle politici zakkenvullers? Waren werklozen te lui om te werken? Was elke ondernemer een fiscale fraudeur? Neen, natuurlijk niet, maar het klonk goed, voor wie die slogantaal genegen was.

Vandaag hoor je krek hetzelfde, zoveel zijn de tijden niet veranderd, alleen zijn het nu de machtigen der aarde die onzin blijven reproduceren en kunnen volgers met een duimpje omhoog aangeven dat het goed is dat iemand ‘het eindelijk eens gezegd heeft’. Vlaams minister van Onderwijs Demir (N-VA) wil dat er meer effectieve leertijd komt, minder studiedagen, minder lesdagen die wegvallen. Uiteraard deed ze dat zonder overleg met het onderwijsmiddenveld en de leraren zelf, ze werd wel gesteund door experten die ver van de dagelijkse praktijk staan. Makkelijk zat, op elke hoek van de straat staat tegenwoordig wel een consultant die een onvoldragen visie onderstut. Duyckboten zijn het.

Binnenkort wordt de werkloosheid in de tijd beperkt. Al wie langdurig, meer dan twee jaar, geen werk heeft, moet het maar zelf uitzoeken. Geen stempelgeld meer. Te lang thuisgezeten. Dat vele duizenden verhuizen van ‘de dop’ naar ‘de openbare onderstand’ (het OCMW), ach, een detail, als de cijfertjes maar beter ogen. Dat het een vestzak/broekzak-operatie is, is men snel vergeten. Behalve dan die langdurig werklozen zelf, van wie de meesten met een reden zonder werk zitten en die reden is niet ‘te lui om te werken’. (Die zijn er ook en die moeten eruit, want die bedotten het systeem voor iedereen.) Langdurige werklozen worden nu al gestigmatiseerd – geen werk hebben is heus geen pretje en je wordt nog eens maatschappelijk scheef bekeken ook! – en dat zal alleen maar erger worden. Zij verdwijnen van de dop in de drop. Geen vooruitzichten. Weggelachen. Uit de actieve samenleving gestoten. Om het nog niet over de langdurig zieken te hebben, die ook over één kam worden geschoren als profiteurs van een te tolerante maatschappij.

We zitten in een tijdsgewricht dat politiek-economisch sterk vergelijkbaar is met de onzalige jaren 80. Neoliberaal. Hardvochtig. Helemaal afgestemd op wie al heeft, niet op wie in ontbering leeft. En de trumpianen van deze wereld, aangevoerd en -gevuurd door de oranje narcist in de in aanbouw zijnde pompeuze balzaal van het Witte Huis, spuwen op al wie niet hetzelfde denkt. Steeds meer politieke leiders neigen meer naar extreemrechts dan naar rechts of centrumrechts. De wind komt van rechts en heeft orkaankracht.

Er is een heuse vooroordelenmachine aan het werk. Vooroordelen worden bevestigd, herbevestigd, nogmaals bevestigd: het zijn genadeloze hamerstoten om ‘de waarheid’ toch maar in de hoofden te krijgen en ze daar te houden. Als meer dan 77 miljoen Amerikanen op Trump stemmen, wil dat niet zeggen dat dit allemaal achterlijke dommeriken zijn, maar – als u mij dit vooroordeel even toestaat – wat zijn ze dan wel? Wie stemt er op een man die zó impulsief is, dat hij haast elke dag van gedacht verandert over belangrijke kwesties? Erg beredeneerd kan je dat stemgedrag niet noemen, behalve dan van zij die rechtstreeks profiteren van dat hapsnapbeleid, de Musks en Bezossen van deze wereld.

Het grote probleem met vooroordelen is dat ze op een bepaald moment, mits een goed georganiseerde propagandamachine, oordelen worden. En dus: algemene waarheden. Dat zagen we al in zijn meest perverse vorm onder de nazi’s. Dat zien we ook in het Amerika van Trump. En als het in Washington, D.C. onzinnigheden regent, druppelt het ook bij ons. De wereld draait door, dus draait ook de vooroordelenmachine door. Ten koste van wie het moeilijk heeft.

Herinnert u zich nog dat we vijf jaar geleden onze deuren openden om te applaudisseren voor wie in de zorg actief was? Plots leek solidariteit niet iets van een andere, betere, ver afgelegen wereld. Maar die illusie hebben we snel begraven. Ouder worden brengt nadelen met zich, toch ben ik wat blij dat ik niet meer zo nodig hoef mee te draaien in deze ratrace, waarin naar boven wordt gelikt en naar onderen getrapt.

Voor alle duidelijkheid (mocht u eraan twijfelen wat ik erover denk): leraren hebben een zwaar beroep, ze verdienen ons respect. Niet alle politici zijn zakkenvullers, al beslissen ze nog te vaak boven onze hoofden heen (Zuhal Demir heeft dat deze week nog eens aangetoond). De meeste werklozen willen heus wel werken: hoger inkomen, meer mogelijkheden om fijne dingen te doen of te kopen, niet meer het gevoel hebben dat er op je neergekeken wordt. En voor de ‘Amadezen’ in de zaal: je hoeft heus niet zelf in de fabriek te hebben gewerkt om respect te hebben voor arbeiders en intellectueel werk is óók werk (en het is even nodig als handenarbeid).

In een samenleving die bulkt van de vooroordelen is ‘samen leven’ geen sinecure. Dat is net wat de vooroordelenmachine beoogt. Ieder voor zich, wie zwak is, valt uit de boot, individualisme haalt het op solidariteit. Hoe erg dat ik dit in deze tijd van het jaar opnieuw moet vaststellen.

Donald J. Trump heeft de allereerste (en wellicht ook allerlaatste) Peace Prize van de wereldvoetbalbond Fifa ontvangen, ter gelegenheid van de loting voor het WK van volgend jaar in de Verenigde Staten, Canada en Mexico, die gisteren plaatsvond in een ellenlange ceremonie waarin wat ego’s moesten worden opgeblonken. Waarom die vredesprijs voor een havik? Omdat de Fifa de goodwill van Trump nodig heeft opdat hij zich niet inhoudelijk zou bemoeien met het toernooi. De man is in staat om, na zijn langdurige ochtendlijke blik in de spiegel, te decreteren dat de Verenigde Staten en Rusland, uitgesloten voor alle internationale competities, de finale moeten spelen. En morgen weer iets anders, afhankelijk van de goedkeurende knik van dat spiegelbeeld.

Dan is het goed, zo denkt de Fifa en dan met name voorzitter Gianni Infantino, om deze man te paaien. Was zijn voorganger, Sepp Blatter, corrupt tot op het bot, dan is deze hoogste voetbalbaas gewiekster, gladder, in zekere zin nóg onbetrouwbaarder. Een slijmbal. Of in dit geval: narcistenpijper. Hij maakt Trump al maanden het hof en duikt op de meest vreemde plekken plots op in diens entourage. Vazalletje, niemendalletje.

Natuurlijk verdient Trump deze of eender welke andere vredesprijs niet, daar gaat het ook niet om: verdeel en heers is het motto. In de coulissen worden de vreemdste combines opgetuigd, dat wisten we al; deze Infantino doet het gewoon op het podium. Zijne Oranje Gesjeesdheid vindt het allemaal prima. Tot hij het overmorgen niet meer prima vindt en eist dat pakweg Iran wordt uitgesloten. Kan zomaar gebeuren. Dan heeft België nog maar twee tegenstanders om te kloppen in de groepsfase.

De Amerikaanse president is niet geïnteresseerd in vrede. Vrede is voor hem aanvaardbaar als restafval van geopolitieke en commerciële onderhandelingen, waarbij hij, als leider van een nog altijd machtige natie, aan de touwtjes trekt en er rechtstreeks of onrechtstreeks rijker van wordt. Een narcist wil alleen maar vrede als het tot zijn persoonlijke eer en glorie strekt. Lukt dat niet, dan trekt hij ten oorlog. Kijk naar wat er gebeurt in en om Venezuela en Colombia.

Herinner u hoe Ronald Reagan eind oktober 1983 het Caribische eiland Grenada binnenviel, een lap grond met amper 94.948 inwoners. Tweeduizend Amerikaanse militairen moesten de extreemlinkse regering daar helpen opruimen ‘teneinde de orde en de democratie op het eiland te herstellen’, aldus Reagan. In werkelijkheid ordonneerde de voormalige acteur de inval om de aandacht af te leiden van het Iran Contragate-schandaal in eigen land: de Amerikaanse overheid had in het geheim wapens geleverd aan het Iraanse regime, de opbrengsten werden vervolgens gebruikt om de (extreemrechtse) Contra’s in Nicaragua te sponsoren. Als Trump vandaag naar Venezuela trekt – een land dat hij wellicht niet eens kan aanwijzen op een wereldkaart – dan is dat om dezelfde reden: de aandacht afleiden van een schandaal in eigen land, in casu de Epstein-affaire. Makkelijk te winnen oorlogen zijn ideaal om de voorpagina’s van de kranten te vullen en de populariteit op te krikken. Dan verdwijnt het vervelende nieuws naar een minder gelezen binnenpagina (of, in deze moderne tijden: op een nauwelijks terug te vinden link).

De ‘vrede’ – ik zet het woord bewust tussen aanhalingstekens – die Trump naar eigen zeggen in meerdere landen heeft bewerkstelligd, is nooit echte vrede-zonder-aanhalingstekens. Echte vrede verkrijg je door met alle vechtende partijen te onderhandelen. Het Verdrag van Versailles uit 1919 was geen echte vrede, het oorlogszuchtige Duitsland kreeg te maken met wraakzucht van de geallieerden en stond voor de onhaalbare opdracht om torenhoge herstelbetalingen af te lossen, waardoor het land in een diepe crisis werd ondergedompeld én een populist als Hitler de kans kreeg zich te profileren. ‘Vrede’ volgens Trump is op dezelfde eenzijdige benadering gebaseerd. Wring de zwakkere partij de arm om en dwing het om toe te geven. Tel uit je winst (op korte termijn).

Dat hebben we zien gebeuren in Gaza en nu opnieuw in Oekraïne. Trump onderhandelde via zijn gezanten met Netanyahu en Poetin, maar niet met Hamas of Zelensky. Die zijn voor hem quantité négligeable. Al wat hij wil is met de sterkere partij een overeenkomst sluiten om de zwakkere partij te doen toegeven. Trump is als die struise kerel vroeger op de speelplaats, die af en toe zijn hegemonie moest onderstrepen door een klein ventje te vloeren, gewoon om zijn vrienden – zijn aanhangers, of noem hen gerust met terugwerkende kracht zijn infantinootjes – te laten zien dat hij nog altijd de sterkste was. Wie even groot was als hij, liet hij gerust. Stel je voor dat hij verloor en zich belachelijk maakte! Wie even groot was als hij en zelf een bende leidde, werd af en toe uitgedaagd tot een gevecht, op voorwaarde dat hij vooraf al ongeveer wist dat hij zou winnen. Nog beter was het om elk een deel van de speelplaats op te eisen, terrein af te bakenen, zoals katers dat doen met hun verschrikkelijke urinegeur.

Die kerel van toen was een lafaard. Trump is dat ook. Trump zou nog het liefst een zakelijke deal sluiten met Poetin en Xi Jinping: de eerste krijgt het oostelijke deel van Europa en een deel van Azië, de tweede de rest van Azië en Afrika, en hijzelf mag dan de Amerika’s en West-Europa bestieren. Zo doen zulke kereltjes dat: als je de turf niet helemaal voor jezelf kan claimen, maak dan afspraken dat ze van jouw terrein wegblijven.

Wat Trump met Israël en de Palestijnen heeft gedaan, is alsof Jimmy Carter het Camp David-akkoord alleen met de Israëlische premier Begin, een ex-terrorist, zou hebben gesloten. Of dat er voor de Goedevrijdagakkoorden in Noord-Ierland alleen met de protestanten zou zijn onderhandeld en dat wat overeengekomen werd voor de katholieken te nemen of te laten was. Echte vrede is alleen maar mogelijk door met álle betrokken partijen te praten. Dat durft deze narcist niet aan.

Die struise kerel van toen had een IQ van 45 of zo. Dat van Trump reikt niet veel hoger. Om van zijn EQ nog te zwijgen. Dat zweeft rond het nulpunt. Laten we het woord vrede niet verder misbruiken voor dit soort infantiele machtsspelletjes.

De bonzen van de internationale wielerunie, UCI, herhalen dezer dagen voortdurend het bekende riedeltje: sport heeft niets met politiek te maken, de wielersport ook niet, dus is een WK wielrennen in Rwanda niets om je druk over te maken, ook al is de Rwandese president Kagame een dictator die er niet voor terugdeinst om al wie hem dwarsligt of durft kritiek te uiten, op te sluiten of erger. In zulke gevallen maken sportbobo’s altijd een onderscheid tussen de plek waar het evenement plaatsvindt en de leiders in dat land. Het draait om sport, nietwaar?

Niet waar! Sport is altijd óók politiek. Al was het maar omdat de bestuurders die in die grote sportorganisaties zitten (Internationaal Olympisch Comité, IOC, wereldvoetbalbond Fifa, Europese voetbalbond Uefa, UCI en andere federaties) wel degelijk worden afgevaardigd namens de sportministers van hun land en dat zijn nu eenmaal politici. Internationale sportbestuurders zijn vazallen van hun eigen land en de politieke bestuurders ervan. Dat is ook logisch, het is hun expliciete taak om hun land te vertegenwoordigen, en niet alleen de actieve sporters die naar een grote competitie worden gestuurd.

Berlijn, 1936. Was dat geen politiek dan? Nooit eerder werd het grootste sportevenement ter wereld, de Olympische Spelen, zo openlijk gekaapt door een regime zoals dat toen gebeurde door de nazi’s. Voor Hitler was het een propagandamoment, een geschikte gelegenheid om te tonen hoe machtig zijn Derde Rijk was of zou worden. Er kwam zelfs een gloriefilm van, Olympia, geregisseerd door Leni Riefenstahl. Vol mooie, atletische lichamen, weliswaar alleen van witte atleten.

Zuid-Afrika werd vanaf 1964 uitgesloten van deelname aan verscheidene sportcompetities, vanwege de apartheid in dat land. Een beslissing die uiteraard vanuit politieke motieven tot stand kwam. (En terecht!)

In oktober 1968 vonden de Spelen plaats in Mexico-Stad. Tien dagen voor de start werd studentenprotest uit elkaar geslagen. In het ‘Bloedbad van Tlatelolco’ kwamen twee- tot driehonderd demonstranten om het leven. De minder florissante buitenwijken van de Mexicaanse hoofdstad werden ondertussen ontruimd, stel je maar even voor dat de wereld zou zien dat er ook armen woonden in het land. En tíjdens de Spelen brachten zwarte Amerikaanse atleten de Black Power-groet, uit protest tegen racisme en discriminatie in eigen land. Hoezo, sport geen politiek?

In 1972 werden Israëlische atleten in München gegijzeld en gedood door leden van de Palestijnse terroristische beweging Zwarte September, die het sportgebeuren uitermate geschikt achten om hun wensen kracht bij te zetten. Voor terroristen was sport blijkbaar wel hét forum om aan politiek te doen.

In 1980 boycotten de Verenigde Staten, de Duitse Bondsrepubliek, Japan, China, Canada en Noorwegen de Spelen in Moskou, na de inval van de Sovjet-Unie in Afghanistan. Vier jaar later boycotten veertien landen onder aanvoering van de Sovjet-Unie de Spelen in Los Angeles. Sport heeft niets met politiek te maken, blijft u volhouden?

Het WK Voetbal werd in 1934 georganiseerd in het Italië van de fascist Mussolini. Twee jaar vóór Hitler de Olympische Spelen kaapte, maakte ‘il Duce’ van dat wereldkampioenschap zíjn moment de gloire, bekroond met de wereldtitel voor het gastland. Politiek! In 1970 ontving Mexico zestien voetballanden, twee jaar na de Spelen en het Bloedbad van Tlatelolco. Politiek! Acht jaar later mocht de militaire junta in Argentinië gloriëren, een land waar opposanten werden gearresteerd, opgesloten, gemarteld en boven de oceaan uit een vliegtuig gedropt. Dictator Videla mocht de wereldbeker uitreiken aan Daniel Passarella, de aanvoerder van het gastland. Politiek!

In 2014 mocht Vladimir Poetin zich in eer en glorie wentelen tijdens de Olympische Winterspelen in het Russische Sotsji. Drie dagen voor het einde van die Spelen viel Rusland de Krim binnen. De wereld reageerde nauwelijks. Op de slotceremonie mocht Poetin breed glimlachen: de wereld had indrukwekkende Spelen gezien en hij had terloops ook een deel van een buurland geannexeerd. Vier jaar later was Rusland gastland van het WK Voetbal, ondanks die bezetting van de Krim. Van een boycot was geen sprake, van het afpakken van het wereldkampioenschap al evenmin. Rusland werd daarop wel vanwege het systematisch organiseren van dopinggebruik uitgesloten van volgende topevenementen, een beperkt aantal Russische atleten mocht onder neutrale vlag deelnemen. Pas na de inval in Oekraïne, in februari 2022, acht jaar na de annexatie van de Krim, kwam er een wereldwijde boycot van Rusland om politieke redenen. Veel te laat, veel te weinig.

In 2022 werd het WK Voetbal na een dubieuze toewijzingsprocedure georganiseerd in Qatar. Een oliestaatje zonder voetbaltraditie, dat slaven invoerde om de infrastructuur op tijd klaar te krijgen. Het passeerde allemaal, op een paar protestwoorden op T-shirts na.

In 2034 zal dat wereldkampioenschap plaatsvinden in Saudi-Arabië, een land waar de mensenrechten niet gerespecteerd worden en vrouwen tweederangsburgers blijven.

Sport is altijd politiek geweest en zal dat, naar ik vrees, ook altijd blijven. Een geschikt vehikel om een dubieus regime positief in de verf te zetten. Zoals Mussolini, Hitler, Videla, Poetin en Tamim bin Hamad al-Thani dat vóór hem deden, zo doet Paul Kagame dat deze week. Glunderen op de foto’s. Sportswashing, heet dat: sport gebruiken om de uitwassen van een regime te verdoezelen. Voetbalclubs laten ‘Visit Rwanda’ op hun shirts drukken, wat nog net een graadje erger is dan reclame maken voor gokbedrijven. Morgen rijden ze in de heuvels rond Kigali rond om een opvolger van Tadej Pogacar aan te duiden. Vorige zondag werd Remco Evenepoel er al voor de derde opeenvolgende keer wereldkampioen tijdrijden. In de sportpers was er alleen maar aandacht voor die prestatie, niet voor de omstandigheden in het organiserende land. Morgen zullen er meer dan een miljoen Vlamingen naar dat WK te kijken. Mensen zullen er niet aan denken om uit protest níet te kijken (ik ben hypocriet genoeg om zelf een stuk van de wedstrijd op tv te volgen).

We moeten noch de renners, noch de kijkers verwijten dat het WK dit jaar in Rwanda plaatsvindt. De renners doen gewoon hun job, waarvoor ze rijkelijk betaald worden, de kijkers willen weten wie er wint. Om te beginnen had de UCI de kandidatuur van een land dat wordt geleid door een dictator niet in aanmerking mogen nemen. En na de toewijzingsprocedure hadden nationale ministers van sport en sportbonden er op zijn minst mee kunnen dreigen om geen delegatie te sturen. Niets van dat alles.

Zoals Israël ook vrolijk mag deelnemen aan de kwalificaties voor het WK Voetbal, in de Europese zone nota bene, het land is voorlopig ook nog altijd welkom op het Eurovisiesongfestival. Dat Israël – dat in 1970 nog namens het Aziatische continent mocht deelnemen aan het WK Voetbal – werd toegevoegd aan Europa heeft te maken met de militaire situatie waarin het begin jaren 70 verzeild was geraakt, met vele regionale oorlogen en de voortdurende dreiging van een conflict met de vijandige buurlanden. Als dat geen politieke beslissing was!

Volhouden dat sport géén politiek is, is de hypocrisie ver voorbij.

Het is een poos bon ton geweest om te waarschuwen voor de uitwassen van woke. Woke zou onze samenleving ontwrichten. Woke zou de onderlinge communicatie bemoeilijken en uiteindelijk onmogelijk maken. Woke is ongenuanceerd, woke is gericht op het verbieden van controversiële meningen, woke is dit, woke is dat. Onze premier schreef er als partijvoorzitter-burgemeester-afwezig parlementslid nog een boekje over, daar had ie dan wel de tijd voor, in tegenstelling tot aanwezig zijn in het parlementair halfrond. Naar rechts uitgeweken filosofen en sociologen vonden dat woke te ver ging. Woke, zo klonk het uit vele monden, moest een halt worden toegeroepen.

De beslissing om een concert onder leiding van de Israëlische dirigent Lahav Shani te schrappen op het Gent Festival van Vlaanderen werd ook al snel onder de noemer (té) ‘woke’ geplaatst. Meer dan een week wordt er al over gesoebat op sociale en andere media. Wie tegen de beslissing is, voert als argument vaak aan dat het antisemitisch is om een concert onder leiding van Shani te annuleren. Wie niet meer weet welke argumenten te gebruiken over wat Israël al bijna twee jaar uitricht in Gaza, roept dan maar ‘Antisemitisme!’. Ik las op verscheidene plekken dat Shani wordt geweerd omdat hij Jood is. Ook dat is volstrekte onzin. Je kunt voor of tegen de beslissing zijn, maar Lahav Shani is niet welkom omdat hij als dirigent van het Israëlisch Filharmonisch Orkest gelieerd is met het regime-Netanyahu en omdat hij niet ondubbelzinnig afstand heeft genomen van de genocide die momenteel – zelfs volgens de Verenigde Naties – aan de gang is in Gaza. Ja, Shani heeft een opiniestuk geschreven in een Duitse krant waarin hij zich voorstander toont van vrede. Ik heb die bijdrage in vertaling gelezen in De Standaard en, heel eerlijk, zelden zo’n opeenstapeling van clichés gezien, maar nergens – Nergens! – distantieert hij zich van wat ‘zijn’ regering momenteel uitricht. Wat wil dat trouwens zeggen, ‘voorstander van vrede’? Netanyahu is ongetwijfeld ook voorstander van vrede, zodra hij alle Palestijnen heeft gedood of verjaagd. Poetin zal ook wel vredelievend zijn, zodra hij heel Oekraïne, de Baltische staten en nog wat andere ex-Sovjet-Unie-onderdelen heeft ingepalmd. Hitler zou destijds ook de vrede hebben verdedigd, mocht hij zijn wereldrijk hebben kunnen uitbouwen. Na een gewonnen oorlog is het makkelijk om voor de vrede te kiezen.

Dat Bart De Wever, in de hoedanigheid van premier, een concert onder leiding van Shani heeft bijgewoond in het Duitse Essen en daarna gretig handjes schuddend op de foto ging met de dirigent, is buitengewoon ridicuul. Belachelijk. Opportunistisch. Maar ook: niet verwonderlijk voor een historicus die wel vaker aan de verkeerde kant van de geschiedenis is gaan staan. Een opgestoken middenvinger was dit naar zijn eigen coalitiepartners. Een teken dat hij nog altijd meer bezig is met zijn eigen profileringsdrang dan met het leiden van een ingewikkeld land waar alle burgers het recht hebben zich vertegenwoordigd te voelen, ook al is het door partijen waarvoor ze niet gestemd hebben. Een signaal dat hij, en hij alleen, de grote baas blijft binnen de N-VA, zeg maar: de Nieuw-Zionistische Alliantie.

Hoe zielig moet het zijn om vandaag Valerie Van Peel te heten? Vorig jaar nog bewonderd en toegejuicht omdat ze de verziekte politiek verliet – ‘Amai, straffe madam!’ –, vandaag een marionet in het traditionele politieke poppentheater. Van de ‘straffe madam’ blijft niets meer over. Ze echoot baas-boven-baas De Wever en de zionistische clan in haar partij na. Wat een afgang!

De beslissing van de raad van bestuur van het Festival van Vlaanderen om Lahav Shani te weren – waarop de politieke vazallen van N-ZA in de raad van bestuur alsnog laf de uitgang zochten en hun eigen bijdrage tot de beslissing minimaliseerden, herinnert u zich dat nog van Theo Francken en zijn partij ten tijde van het ‘Marrakesh-pact’? –, is weloverwogen, ook al zijn er argumenten contra te bedenken. Dit heeft niets met woke of cancelcultuur te maken. Wel met een aan gang zijnde genocide en het gebrek aan duidelijk engagement van Shani in deze kwestie.

Deze week werd trouwens nogmaals bewezen dat de cancelcultuur niet bij links-woke zit, maar bij rechts. Om mensen en organisaties te kunnen ‘cancelen’ heb je politieke en/of economische macht nodig. Die hebben de jongens en meisjes (m/v/x) van woke niet. Zij pruttelen in de marge, zoals ik achter mijn klavier in de marge pruttel. Ach, hier en daar sneuvelt een standbeeld, zou best niet gebeuren, er wordt al eens een lezing van een rechtse medemens geschrapt, wat zonde is als je écht voor vrijheid van meningsuiting bent, hier en daar sneuvelt een ruit of wat meubilair, wat getuigt van domheid, maar in wezen is woke nodig: het is een reactie tegen wantoestanden in de wereld. Maar de echte cancelcultuur zit bij rechts. Dat de talkshow van Jimmy Kimmel wordt stopgezet, is daar een perfect voorbeeld van. ABC is gezwicht voor het dreigement van de Amerikaanse tv- en telecomtoezichthouder FCC (Federal Communications Commission) dat de licentie van het netwerk zal worden geschrapt. Zonder licentie geen uitzendingen. Eerder werd ook al aangekondigd dat Stephen Colbert aan zijn laatste seizoen bezig is. Er zullen er nog volgen.

Kimmel, Colbert, Jon Stewart en andere kritische stemmen zijn de hofnarren van de huidige samenleving. Zoals de hofnarren in de middeleeuwen de vrijheid kregen om kasteelheren (zachtjes) te plagen en hen een spiegel voor te houden, zo deden talkshowhosts dat tot vorige week. Maar in een door narcisten geleide wereld zijn zelfs zij niet meer welkom. Trump wil geen hofnar die hem af en toe vierkant uitlacht. Trump wil jaknikkers, een hofhouding van onderdanige onderdanen die de hele tijd buigen als een knipmes voor hem. Trump wil alleen maar bewierookt worden en wil vooral niet horen dat hij, de keizer, naakt rondloopt.

Cancelcultuur komt van rechts, dat altijd voorrang denkt te hebben. In de bijna drie en een half jaar die de Verenigde Staten nog onder deze president moeten afwerken – en wie weet wat er dan nog volgt! –, zal de ene na de andere kritische tegenstem gesmoord worden. Weg ermee! Iedereen moet ’s morgens de vlag groeten, een gebed opzeggen voor de Grote Leider, braaf in het gelid lopen, ook al zwenkt die Grote Leider afhankelijk van zijn humeur en zijn impulsieve ingevingen van de dag weleens een totaal andere richting uit. Wat onderscheidt deze Trump – op, toegegeven, een paar miljoen slachtoffers na – nog van andere potentaten uit de wereldgeschiedenis?

Stiekem hoopt onze eigen premier dat die cancelcultuur ook hier steeds nadrukkelijker zijn werk doet. Lastige media zullen minder kansen krijgen, met bladen als De Standaard en De Morgen praat hij nu al jaren niet meer, nadat ze hem eerst onbewust mee hebben groot gemaakt, door hem columns te laten schrijven. Zo gaat dat nu eenmaal in het hoofd van de opportunist: je ge- en misbruikt mensen op weg naar de top en daarna laat je hen vallen als een baksteen, omdat je nieuwe mensen nodig hebt om nog hogerop te geraken. Zoveel verschilt onze leider niet van de Amerikaanse, al is De Wever wel een pak intelligenter dan Trump. Dat laatste is niet eens zo moeilijk.

En tegenover die harde realiteit staan dan de woke-zendelingen die met hun waterpistool schieten op de oprukkende tanks.

Ik ben opgegroeid met Leonid & Richard. Oké, ik was er al wel toen Nikita & Ike en later Nikita & John en Nikita & Lyndon tegenover elkaar stonden, maar echt bewust van de geopolitieke aversie tussen Oost en West werd ik pas toen ik een jaar of tien was.

Leonid Brezjnev en Richard Nixon waren de protagonisten van de Koude Oorlog, een oorlog-zonder-gevechten die al aan de gang was sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, die oorlog-met-heel-veel-gevechten. De Sovjet-Unie, de bondgenoot van weleer, die miljoenen soldatenlevens had opgeofferd om de nazitroepen een halt toe te roepen en die mee een deel van het Westen had gevrijwaard van een opname in het Derde Rijk, was plots een vijand geworden. Reden: het verderfelijke communisme, dat stond tegenover het toe te juichen kapitalisme, althans zo werd dat in de westerse wereld propagandistisch verkondigd. Dat de twee -ismen even grote mankementen vertoonden en miljoenen mensen in het verderf stortten, kwamen we niet te weten. Het was wij tegen zij, en wij hadden gelijk natuurlijk. Of beter gezegd: zij, onze leiders. Dus moest het communisme bevochten worden: soms met wapens, vooral met retoriek en economische sancties.

Toen Richard in 1972 op bezoek ging bij Leonid in Moskou, nadat hij eerder al Mao had bezocht in Peking, leerden we een nieuw woord kennen: détente. Dat betekende zoveel als: nieuwe hoop op permanente wereldvrede, hoe naïef die gedachte ook moge zijn, als je er goed en wel over nadenkt. Vooral dat adjectief ‘permanente’ getuigt van een iets te hoog Gutmenschgehalte. Net zoals dat ‘Nooit meer oorlog’-opschrift in Diksmuide. Goedbedoeld en nastrevenswaardig, maar helaas onrealistisch.

Na Leonid & Richard werd het Leonid & Gerald, Leonid & Jimmy en Leonid & Ronald. Net wanneer je begon te denken dat Brezjnev het eeuwige leven had, stierf hij, na achttien jaar partijleider te zijn geweest, het Oostblokequivalent van president. Nu was het heel snel na elkaar de beurt aan Joeri & Ronald, Konstantin & Ronald en Michail & Ronald, gevolgd door Michail & George. Joeri (Andropov) en Konstantin (Tsjernenko) waren traditionele oude apparatsjiks, maar Michail (Gorbatsjov) was anders: die zag in dat de Sovjet-Unie nooit een kernwapenoorlog zou kunnen winnen van het Westen (gesteld dat er ooit iemand een kernwapenoorlog zou kunnen winnen, natuurlijk).

We leerden weer nieuwe woorden kennen. Glasnost. Perestrojka. De Muur viel in Berlijn. Alle Sovjetgezinde regimes vielen, als waren het dominostenen. En uiteindelijk viel ook de Sovjet-Unie zelf uit elkaar. In mijn volgende boek, De jaren 80, gaat het daar uitgebreid over. We gingen van wanhoop naar hoop, hoop dat die vrede er dan toch zou komen, hoop dat Oost en West vreedzaam naast elkaar zouden leven, hoop dat het vroegere Oostblok definitief uiteen zou vallen in autonome naties, niet meer afhankelijk van de Grote Broer in het oosten. IJdele hoop, zo blijkt nu.

Het voordeel van die periode was de zekerheid van de onzekerheid. Je wist dat een kernwapenoorlog tot de reële mogelijkheden behoorde, maar je wist ook dat dit een laatste toevluchtsoord zou zijn en dat noch de Sovjet-Unie, noch de Verenigde Staten als eerste zou toeslaan. Die onzekerheid knaagde aan onze levens, maar we leefden niet met voortdurende angst dat de Koude Oorlog zou omslaan in een Warme Oorlog. Want er was die andere zekerheid: beide leiders – zowel de partijleider als de president – werden omringd door gehaaide diplomaten, realpolitici en bedachtzame militairen. Niemand wilde een conflict. Dat gaf dan toch weer enige zekerheid.

Hoezeer ik als twintiger Ronald Reagan ook gehaat heb – een man die gaf aan de rijken en nam van de armen, onder het motto dat via trickle-down economics een deel van de rijkdom zou neerdalen op het plebs, quod non –, vergeleken met wie nu het Witte Huis heeft ingepalmd, was hij een hoogstaande intellectueel. Over Reagan werd weleens lacherig gezegd dat hij maar twee boeken in zijn bibliotheek had staan, de Bijbel en een prentenboek. Donald Trump heeft niet eens een bibliotheek. Die man leest alleen berichtjes op Truth Social en occasioneel ook nog een memo, als die tenminste niet langer is dan één A4’tje.

Vladimir & Donald bieden niet meer de zekerheid van de onzekerheid. Niets is nog zeker. Volgens de oude breuklijn tussen Oost en West worden we geacht Poetin te wantrouwen en zelfs te haten, en Trump te vertrouwen en te volgen. Dat eerste lukt nog wel, dat tweede helemaal niet. Tegenover de berekende zetten van het Kremlin staan de impulsieve daden van het Witte Huis. Je kunt veel over Poetin zeggen – ja, hij is een despoot, een man met de ambitie om het oude Sovjetrijk in ere te herstellen, een machtswellusteling –, maar hij is wel een strateeg, een consequente nationalist en in zekere zin een visionair. Trump is niets van dat alles, maar wat kan je dan ook verwachten van een narcist die alleen bekommerd is om me, myself and I, die tig keer failliet is gegaan met zijn ondernemingen en die drijft op het waanidee van de dag? Poetin laat al eens een politieke tegenstander of vervelende journalist uit een venster vallen, Trump heeft zich omringd met jaknikkers. De checks and balances die presidenten als Richard Nixon, Ronald Reagan en George W. Bush enigszins binnen de lijntjes deden kleuren, zijn er niet meer.

De Russische drones die deze week boven Pools grondgebied werden neergeschoten zijn geen toeval. Het was ook niet per ongeluk. Poetin provoceert, wetende dat niemand een kernwapenoorlog zal riskeren. Hij gaat telkens na hoe ver hij té ver kan gaan. In 2014, bij de inname van de Krim, was dat nog héél ver. In 2022, bij de inval in Oekraïne, was dat iets minder ver, al bleef de reactie uit het Westen beperkt, kwam die rijkelijk laat en was ze voorwaardelijk. Nu, met die drones in Polen, weet Poetin dat de NAVO is wakker geschoten. Even kietelen, moet hij gedacht hebben. O ja, ze zijn toch nog alert. Terug over naar de orde van de dag in Oekraïne.

Poetin weet wat hij wil op lange termijn, Trump weet niet eens wat hij morgen wil, tenzij dan gaan golfen en vrouwen bij de pussy grabben. Ik zou nooit in het Rusland van Poetin willen leven. Maar ik zou ook niet in de Verenigde Staten van Trump willen verblijven. Als je in Rusland woont, ben je niet vrij. Als je in de VS woont, evenmin. De moord op een extreemrechtse haatzaaier – een laakbare daad, laat dat duidelijk zijn – leidt er tot een ware heksenjacht op al wie zich niet conformeert aan het heersende extreemrechtse gedachtengoed. Onder aanvoering van de democratisch verkozen president wordt het wezen van de democratie zelf aangetast. Er vallen nog geen opposanten uit vensterramen, maar er rijden al wel tanks door de straten van de steden.

Vladimir Vladimirovitsj & Donald John. Het is geen geruststellend duo. De eerste heeft expansieve ideeën, die mogelijk nog verder gaan dan het herenigen van de Sovjetlanden van weleer. Wil hij Lebensraum naar het Westen, zoals Hitler dat destijds in het Oosten zocht? Het probleem met Trump is dat je niet weet wat hij nu precies wil. Het is geopolitiek volgens de waan van de dag. Dat maakt hem potentieel gevaarlijker dan Poetin, die nu eens zijn vriend en dan weer zijn vijand is, en vice versa.

En hier zitten wij dan, in West-Europa, in onze landen die steeds meer op forten beginnen te gelijken, in groeiende onzekerheid, hopend dat die Europese Unie eindelijk eens een vuist zou maken, zelf intern hopeloos verdeeld door de erosie van het maatschappelijke weefsel en met leiders die ‘oplossingen’ aanreiken die verdacht veel beginnen te lijken op wat illiberalen elders proberen op te dringen.

Weet je wat het is? Vroeger had je links en rechts, terminologieën die eigenlijk te simplistisch waren (hoe links was het communisme écht?), maar er was wel enige duidelijkheid; vandaag heb je alleen nog rechts en extreemrechts aan de macht. Voor een nieuwe wereldorde is het wachten op nieuwe, bevlogen leiders. Van Vladimir & Donald moeten we dat niet verwachten.

Ha, ik heb uw aandacht. Misschien zit u nu wel vloekend voor uw klein of groot scherm, klaar om die Van Laeken zo dadelijk te riposteren, wat denkt die wel, een oorlogsmisdadiger verdedigen! Schurk! Maar het werkt dus toch, zo’n provocerende titel, die hooguit het halve verhaal vertelt. Had ik uiteraard moeten weten – en, eerlijk gezegd, wist ik ook – want daar drijft de mediawereld van vandaag op. Clickbait! (Men noemt dat verbloemend leescijfers, maar het kan de mediabonzen weinig schelen of iemand een artikel werkelijk heeft gelézen: als ie het maar heeft aangeklikt!)

Om u al meteen ietwat te kalmeren: ik vind dat Benjamin ‘Bibi’ Netanyahu een verderfelijke crimineel is die een genocide organiseert en die zo snel mogelijk moet worden gearresteerd en voor het oorlogstribunaal in Den Haag berecht, in de hoop dat hij daarna geen dag meer vrijkomt. Eenzame opsluiting verdient deze schoft, waarbij er in zijn kleine cel de hele dag op de vier muren, de vloer en het plafond beelden worden getoond van wat hij heeft aangericht in Gaza. Nog betere ware het dat hij en zijn bende extreemrechtse racisten definitief en heel binnenkort worden uitgeschakeld, en dat schrijf ik als gewetensbezwaarde die principieel tegen geweld is. Netanyahu is geen nazi maar een ‘zina’, een zionistische nationalist, maar het eindresultaat is hetzelfde als onder de nationaalsocialisten: het uitmoorden van een volk, omdat je je eigen volk superieur acht.

Máár: deze Netanyahu heeft wel gelijk wanneer hij zegt dat de Belgische premier Bart De Wever ‘een zwakke leider’ is. Niet vanwege de halfslachtige maatregelen die deze week werden aangekondigd, want daar wordt in Israël eens om gelachen. De boosheid van de Israëlische premier is er louter voor de bühne, wat kan hem – ‘Hoe heet hij ook weer, die premier van België?’ – schelen? Bibi en twee van zijn ministers die België niet meer binnen mogen, da’s een zeer vreemde vorm van sarcasme: alsof ze überhaupt geïnteresseerd zouden zijn om ons land te bezoeken, zij, kernwapenmacht, wij, sukkeltjes met een leger dat in de jaren 1980 is blijven hangen.

Neen, De Wever is een zwakke leider omdat hij, als partijvoorzitter, niet al begin 2024 heeft gereageerd, toen duidelijk werd dat de tegenreactie op de vreselijke aanslagen van Hamas en het gijzelen van tientallen Israëlische staatsburgers slechts een excuus was om een veel groter plan uit te voeren: het wegjagen van de Palestijnen. Hoe kan het dat een volksnationalist níet reageert tegen de onderdrukking van een volk dat op zoek is naar een eigen natie? Hoe valt het te verklaren dat de Basken, Catalanen en Schotten wél op de sympathie van De Wever en zijn N-VA-club mogen rekenen en de Palestijnen niet? Waarom valt de autonomiewens van de Palestijnen in Vlaams-nationalistische kringen op een koude steen en die van de broeders uit Baskenland, Catalonië en Schotland niet? We moeten het antwoord niet ver zoeken: die drie laatste volkeren zijn blank, de Palestijnen hebben een kleurtje en bovendien zijn het overwegend moslims. Ze zien er niet uit als wij en hebben een andere God, dus zijn ze inferieur. Dat denken Netanyahu en de zijnen ook.

De Wever is een zwakke leider omdat hij, als kandidaat-premier, van de Palestijnse kwestie geen bescheiden verkiezingsitem heeft gemaakt in de lente van vorig jaar, zo van: wij nationalisten onder elkaar, we moeten daar aandacht aan schenken bij de toekomstige formatiegesprekken, op federaal én Vlaams niveau.

De Wever is een zwakke leider omdat hij, als formateur, tijdens de lange regeringsonderhandelingen de aanpak van de Palestijnse kwestie niet in het regeerakkoord heeft laten opnemen. Ja, we zijn een klein land en boksen internationaal vaak boven ons gewicht, maar er bestaat ook zoiets als internationale solidariteit en medemenselijkheid, respect voor internationale verdragen, protest tegen de schending op grote schaal van mensenrechten. Noem het: een signaal uitsturen. Of: menselijk zijn.

De Wever is een zwakke leider omdat hij, als premier, niets heeft gedaan aan het uitdrijven en -moorden van een volk, behalve wat gepruttel om de joodse vrienden in Antwerpen te sussen. Zeggen dat Israël aan de kant van het licht staat, was op dat moment, half oktober 2023, al misplaatst, gezien de lange voorgeschiedenis van het conflict in het Midden-Oosten, en vandaag klinkt het helemaal als een uitspraak van een historicus die niets begrijpt van de geschiedenis, of die zich alleen maar selectief inleest. Voor iemand die de kant van het licht beweert te kiezen, zit deze man toch wel in een heel donker hoekje. Hij heeft zijn uitspraak van bijna twee jaar geleden nooit gerelativeerd laat staan teruggetrokken.

De Wever is een zwakke leider omdat hij, als mens, als vader en ook als leider van een federale regering, niet eens de moeite nam om de problematiek zelf op tafel te gooien of er zijn vakantie voor te onderbreken. Stel u ook even voor dat N-VA en MR samen een meerderheid zouden hebben kunnen vormen, dan zou er vandaag helemaal níets gebeuren. De Wever en Bouchez zouden blijven wegkijken van wat er gebeurt. Wilt u werkelijk in zó’n land met zúlke leiders wonen?

U hebt deze week zelf gelezen welke maatregelen er mogelijk/wie weet/misschien zullen komen en onder welke voorwaarden de Belgische staat mogelijk/wie weet/misschien Palestina zal erkennen, wat trouwens intussen al gebeurd is door 146 van de 193 lidstaten van de Verenigde Naties. Het is whataboutism van a tot z, alsof die flapdrolfilosoof-met-het-brilletje de premier persoonlijkheid heeft geadviseerd. Als ‘iets doen’ lijkt op ‘niets doen’, dan is het dat meestal ook.

Het zegt veel over de lafheid en het gladde opportunisme van de huidige generatie politici dat de coalitiepartners van N-VA en MR dit compromis hebben aanvaard, ook al weten ze, als ze tien seconden zouden nadenken, dat het hoogst waarschijnlijk tot niets zal leiden, want Hamas zal niet uit het Palestijnse bestuur verdwijnen. Deze zaak verdiende een wisselmeerderheid en laat dan de Nieuw-Zionistische Alliantie en de Mouvement Sionniste maar jeremiëren over een regeringscrisis. Als ze die écht niet willen, zullen ze die ook niet uitlokken, zelfs al zijn ze het niet eens met wat er beslist werd. Het zou wel een primeur zijn: het parlement dat aan zet is. Dat moet geleden zijn van de abortuswet, ruim vijfendertig jaar geleden.

Wat de Belgische regering en bij uitbreiding de Europese Unie doet – níet doet, dus –, komt ongeveer hierop neer: er breekt brand uit in een appartementenblok aan het eind van uw straat en u ziet dat gebeuren, maar u beslist af te wachten. Misschien dooft de brand spontaan en het is tenslotte uw woonst niet. U woont op veilige afstand. U ziet dat de brand toch uitbreiding neemt, maar u wacht nog even af om de brandweer te bellen, want misschien heeft iemand anders dat al gedaan. U ziet dat het gebouw intussen in lichterlaaie staat en neemt de telefoon dan toch ter hand, maar neen, waarom zou u er zich mee bemoeien? U schuift de gordijnen dicht, hoort de sirenes en denkt ‘Zie je wel!’, en dan hoort u het gebouw met een harde plof instorten.

Doe wel en zie niet om, daar zijn we ontzettend goed in hier in Vlaanderen.

Dus ja, Netanyahu heeft gelijk, Bart De Wever is een zwakke leider. Ís hij wel een leider, want hij heeft in deze kwestie op geen enkel moment leiderschap getoond.

‘De wereld is om zeep / Er gebeuren rare dingen rondom mij / Helemaal om zeep / En het laatste oordeel kan niet ver meer zijn.’

***

Het is zo’n week waarin een mens zich laat leiden door een oude hymne van een dorpsgenoot uit Tollembeek (ik weiger Pajottegem te gebruiken, behalve dan in explicerende bijzinnen zoals deze): Urbanus van Anus, zoals die in 1974 nog genoemd werd. Jawel, deze tekst is meer dan vijftig jaar oud en plots brandend actueel, het refrein toch. Het lied van Urbanus was maar om te lachen. De voorbije week was hoegenaamd niet om te lachen. Een beknopt overzicht:

• Donald Trump beschuldigt er Oekraïne van dat het zelf is binnengevallen in… Oekraïne.

• Bij Het Laatste Nieuws worden negen journalisten ontslagen, onder anderen drie vakbekwame sportjournalisten. De corrupte Stephan Keygnaert – in opspraak gekomen tijdens Operatie Propere Handen – mag gewoon blijven zitten.

• Donald Trump, de man die weigerde een verkiezingsnederlaag te accepteren en zijn aanhangers dan maar aanvuurde om naar het Capitool te trekken, zegt dat Zelensky een dictator is, ook al is die president geworden na legitieme verkiezingen.

• In Anderlecht wordt elke dag met scherp geschoten, behalve door de lokale voetbalclub.

• Alleen de verzamelde Europese leiders schieten nog vaker mis dan Sporting Anderlecht (als ze al proberen te scoren).

• Donald Trump wil vrede in Oekraïne bewerkstelligen door de meest betrokken partij níet uit te nodigen op gesprekken en onderhandelingen.

• Premier De Wever stelt dat het niet zo eenvoudig is om het drugprobleem in de hoofdstad aan te pakken. Burgemeester De Wever zei nog niet zo lang geleden dat het leger naar Antwerpen moest komen en dat de war on drugs dan wel snel gewonnen zou worden.

• Donald Trump heeft in één maand tijd evenveel gekke beslissingen genomen en krankzinnige ideetjes gespuid dan in zijn hele eerste ambtstermijn van vier jaar.

• De rijkste man ter wereld zwaait met een kettingzaag op een podium, die hij cadeau heeft gekregen van de illiberale president van Argentinië.

• Donald Trump brengt meer tijd door op het golfterrein dan in het Witte Huis.

• Nederland wil alleen nog ontwikkelingshulp geven als het daar zelf baat bij heeft. ‘Zelfontwikkeling’ heet dat allicht. Mag ook wel in zo’n kabinet vol onderontwikkelde pseudopolitici.

• Steve Bannon brengt de Hitlergroet. Of was het nu omgekeerd?

• Donald Trump hint op ‘four more years’ na de aan gang zijnde ‘four years’. Zo doen dictators dat. Verkiezingen zijn quantité négligeable. Zo deed Poetin dat ook, waarna hij de spelregels veranderde. Mens erger je niet voor gevorderden.

• JD Vance geeft een verbijsterende toespraak waarin hij de Europese Unie de mantel uitveegt en duidelijk een pro-Russisch standpunt inneemt. Een Leuvense kerkjurist wiens naam rijmt op korfs is positief onder de indruk van de manier waarop Vance de vrije meningsuiting verdedigt. Ondertussen worden in de States zelf de eerste boeken over genderdiversiteit uit bibliotheken verwijderd. De kerkjurist zwijgt. Naar boven likt hij alleen maar.

• Grote Amerikaanse bedrijven gehoorzamen aan de wensen van Trump & co en zetten hun diversiteits- en inclusieprogramma’s stop.

• Volgens barones Mia D. is al wat er nu in de wereld gebeurt een reactie op woke.

• Geef de barones een kettingzaag en misschien zaagt ze wel per abuis haar vingers af, zodat er geen volstrekt zinledige teksten meer uit haar klavier getoverd kunnen worden.

• Donald Trump eist voor een half miljard dollar aan zeldzame aardmetalen van Oekraïne. Een dictator wil zakendoen met een ‘dictator’, als het ware. Afpersing heet dat in maffiakringen. De Amerikaanse president is een maffiabaas geworden.

• De Golf van Mexico heet vooralsnog Golf van Mexico, Canada blijft een onafhankelijke natie, Groenland is eigendom van Denemarken. Maar het kan snel gaan. Overmorgen breekt een nieuwe week aan.

‘The lunatics have taken over the asylum,’ zong Fun Boy Three in 1982. ‘No nuclear the cowboy (president Reagan, fvl) told us / And who am I to disagree / ‘Cause when the madman flips the switch / The nuclear will go for me’. Drieënveertig jaar oud, maar klinkt brandend actueel. ‘The lunatics have taken over the asylum / take away my point of view / take away my right to choose’.

En om nog een songtekst te citeren, een flard uit Stings Russians uit 1985. ‘We share the same biology, regardless of ideology / But what might save us, me and you / Is if the Russians love their children too’. Maak daar gerust ook ‘If the Trumpians love their childen too’ van! (Ik vrees ervoor, kroost dient in sommige kringen alleen maar om de dynastie voort te zetten.)

***

Jawel, hoor: ‘Helemaal om zeep / En het laatste oordeel kan niet ver meer zijn.’