In september 2019 mocht ik een maand lang inspringen op de redactie van De zevende dag, toen nog ‘oude’ stempel, twee uur lang met meerdere onderwerpen en praatgasten. Ik deed dat in afwachting van een nieuwe medewerker die nog dertig dagen moest presteren op het werk dat hij weldra ging verlaten voor een blinkende carrière aan de Reyerslaan. In de voorbereiding van een van de uitzendingen werd gekozen om het over klimaatverandering te hebben. Vond ik een goed idee. Ik belde met een klimaatwetenschapster – de naam ontschiet me nu even – die op een rustige en bevattelijke manier kon uitleggen wat er aan de hand was. Tot op een volgende redactievergadering werd beslist om er een telegeniek duel van te maken: klimaatactiviste Anouna De Wever versus filosoof en ecorealist Maarten Boudry. Dat zou vonken geven! Beschaamd belde ik de experte af en bereidde een gesprek voor tussen de twee kemphanen. De Wever won op punten, vond ik achteraf, ze produceerde nog net iets meer decibels die zondagmiddag dan haar opponent. So what!
Boudry werd toen al een poos opgevoerd om gesprekken bij te kleuren, men wist op tv-redacties dat hij over zowat alles behalve het voetbal een mening heeft. Zo werken redacties nu eenmaal tegenwoordig: nodig een gast met een grote mond uit, wat hij zegt is minder belangrijk dan hoe hij het zegt en hoe luid hij dat doet, en er zal over worden nagepraat. Vroeger was dat op trein, tram en bus, nu op sociale media. Bovendien genereert het bezoekers op je platform. Clickbait. Boudry is de ultieme lokker.
In die hoedanigheid zat hij deze week in de studio van De afspraak, omdat de redactie – eindredacteur en presentator op kop – ervan overtuigd was dat hij controversiële dingen zou zeggen over een studie die het had over de attitude van mannen tegenover vrouwen en trans personen. Wat de decision makers van De afspraak wellicht niet wisten – ik mag dat tenminste hopen! – is dat Boudry van de gelegenheid gebruik zou maken om de werkgever van de hele ploeg van De afspraak, de VRT, te kapittelen. Volgens de alwetende filosoof had de openbare omroep de pijnlijkste resultaten van de enquête, die onder de noemer ‘De foto van Vlaanderen’ werd uitgevoerd, weggemoffeld. Hij bedoelde: er werd niet duidelijk genoeg gecommuniceerd dat vrouwonvriendelijkheid vooral in de islam een probleem vormt.
En, ja hoor, Boudry heeft weer geleverd: dagenlang gaat het nu al over dat onderzoek, van extreemlinks tot extreemrechts.
Pervers, vind ik het, dat mensen die van zichzelf denken dat ze over alles behalve het voetbal kunnen meepraten, worden uitgenodigd om over alles behalve het voetbal luidruchtige standpunten te debiteren. Maar hij slaagde er wel in om de perfecte storm te creëren. Want natuurlijk is die ‘Foto van Vlaanderen’ een krakkemikkig uitgevoerd onderzoek, met dubbelzinnige vraagstellingen en uitgevoerd bij een niet al te representatief staal van de bevolking. Zeer wazige foto. Weggegooid geld. Óns belastinggeld. En natuurlijk is vrouwonvriendelijkheid een probleem bij een deel van de islamwereld. Dat mag gezegd worden. Dat móet gezegd worden.
Alleen ging het Boudry niet over ‘een deel van de islamwereld’. Hij veralgemeende.
Alleen is het onheus bejegenen van vrouwen geen islamprobleem, maar een probleem van alle religies en bij uitbreiding van de hele samenleving.
Alleen gaat de discussie (alwéér) over een deelgebied en niet over het wereldomvattende probleem. Het gaat al dagen over de bomen, niet over het bos.
Voor de zoveelste keer fungeerde Boudry als de nuttige idioot van (extreem)rechts. Toen ik op Facebook opperde dat hij bij een volgende aanwezigheid op tv best zou geïntroduceerd worden als ‘extreemrechtse pseudofilosoof’, kreeg ik daar flink weerwerk op. Ik mocht de man niet extreemrechts noemen. Maar hoe dan wel, als je standpunten keer op keer worden toegejuicht en nog wat breder verspreid door extreemrechtse lieden. Wat ben je zelf dan?
Dit is vooral een gemiste kans om een reëel probleem via een goed uitgevoerd onderzoek – wees gerust, er bestaat ongetwijfeld heel wat verantwoord studiewerk ter zake – aan te kaarten. In deze zogeheten moderne samenleving leven we nog altijd te veel in een patriarchaal systeem, waarin mannen zich het recht toe-eigenen om vrouwen te miskennen, kleineren of mishandelen, aangevoerd en -gevuurd door figuren als Andrew Tate en consoorten, door niets of niemand gecontroleerde influencers die (voornamelijk) jonge mannen voeden met vrouwonvriendelijke boodschappen. De ‘manosfeer’ is een explosief maatschappelijk gegeven. Dat ontkennen zou dom zijn. Dat beperken tot islamitische jongens en mannen is niet alleen grondig fout, ik zou dat ook misdadig en gevaarlijk durven te noemen. Vlaams Belang en Maarten Boudry, één strijd.
Mag ik dat niet extreemrechts noemen, misschien?
En zullen we dan nu het probleem aanpakken en niet in de marge blijven dribbelen?
