‘Dit verhaal is niet gebaseerd op waargebeurde feiten.
Wel op een werkelijkheid die te dichtbij komt.’
Deze disclaimer verschijnt aan het begin van de vijf afleveringen tellende Vlaamse tv-serie The best immigrant, terug te vinden op Streamz, het videostreamingplatform dat pretendeerde een soort Vlaamse Netflix te zullen worden, maar dat in werkelijkheid nauwelijks kwaliteitsvolle programma’s biedt óf te vaak gewoon als warming-up dient voor uitzending op de reguliere tv-zenders. Al is The best immigrant wél zeer interessant en relevant.
U kent wellicht het uitgangspunt: in een niet nader gespecifieerde nabije toekomst behaalt de VPV, een extreemrechtse partij, een absolute meerderheid en roept prompt de onafhankelijkheid van Vlaanderen uit. Vanaf dag één na de verkiezingen maakt president Peeters werk van zijn grootste verkiezingsbelofte: het oppakken en deporteren van al wie geen Vlaamse wortels heeft. Een niet nader genoemde tv-zender pakt uit met een spelprogramma, The best immigrant, waarin mensen met een migratieachtergrond het eerst met en daarna tegen elkaar opnemen om één verblijfsvergunning te winnen. Alleen dan mogen ze in Vlaanderen blijven, de anderen moeten onherroepelijk vertrekken. Elke aflevering zijn er afvallers, die met veel machtsvertoon voor de camera’s worden weggesleurd en in klaarstaande busjes worden gepropt, die hen naar Zaventem brengen, waar de chartervlucht staat te wachten. Voorts moet u zelf maar ontdekken wat erin gebeurt. Weet wel: er komt een tweede seizoen.
De kritiek op de serie ging twee richtingen uit: boeiend vertrekpunt, maar té karikaturaal uitgewerkt. Waarmee bedoeld werd: het is zeer zinvol om in dit specifieke tijdsgewricht uit te pakken met een reeks over deportatie, alleen zijn de personages (en de vertolkingen) soms nogal simplistisch uitgewerkt. Ik kan met die kritiek leven. Bovendien acht ik het niet vanzelfsprekend dat Vlaams Belang – laten we de VPV maar meteen haar échte naam gunnen – zomaar de onafhankelijkheid van deze regio kan uitroepen, er zijn nog wat checks and balances te regelen.
Toch heb ik – om het met een vreselijk misplaatste term te zeggen – ‘genoten’ van The best immigrant. Deze serie komt precies op tijd, om ons een spiegel voor te houden en een, naar ik vrees, redelijk realistisch toekomstbeeld op te hangen. Als je vandaag ziet wat ICE (U.S. Immigration and Customs Enforcement) aanricht op instigatie van een oranje narcist in een wit huis met een binnenkort gouden balzaal, dan zult u me begrijpen. Terloops: er was veel te doen over de dood van Renée Good op 7 januari in Minneapolis. Trachtte ze de ICE-agent omver te rijden en schoot hij uit zelfverdediging, of gebruikte die agent buitensporig geweld om een na een controle wegrijdende vrouw tot stilstand te brengen? Ik geloof niet in de theorie van de zelfverdediging: dan schiet je op de banden, niet op de persoon achter het stuur. Maar de belangrijkste vraag wordt niet meer gesteld: wat deden die ICE-agenten daar? Wie of wat geeft hen het recht om op mensen met een migratieachtergrond te jagen, nota bene in een land dat, op de indianen na, integraal uit mensen met een migratieachtergrond bestaat? We zijn die ingrepen te vanzelfsprekend gaan vinden.
Het knappe aan The best immigrant is dat deze reeks in 2023 werd geschreven; Raoul Groothuizen en Christina Poppe wonnen er de eerste editie van de Streamz Academy mee. Dat geeft hun scenario een angstaanjagend voorspellende kracht. Donald Trump werd pas een jaar later opnieuw verkozen en begon pas eind januari 2025 met zijn verwoestende tweede termijn, waarin ‘migranten’ opgejaagd wild werden. Versta: al wie in de ogen van oude witte mannen geen oorspronkelijke Amerikaan is, een andere dan een witte huidskleur heeft en een andere godsdienst dan de in de Verenigde Staten gebruikelijke aanhangt, moet weg. Dit scenario dateert ook van voor de verkiezingen in België en Vlaanderen van juni 2024, waarbij Vlaams Belang net niet de grootste partij werd (en vergeet toch ook niet dat de man die nu de verdediging van ons grondgebied moet uittekenen bij eerdere verkiezingen ‘Samen een meerderheid’ riep, hopend op een Vlaamse entente tussen N-VA en Vlaams Belang). Het zou zomaar kunnen.
The best immigrant is geen documentaire, het is fictie, maar het fictieve karakter kan snel door de feiten achterhaald worden. Met extreemrechtse politici en partijen die overal in Europa oprukken en verkiezingen na verkiezingen winnen, zou het niet eens verwonderlijk zijn dat zo’n deportatiescenario werkelijkheid wordt. Weet u nog dat fameuze ’70-puntenplan’ van Vlaams Blok uit 1992? Daar stond die deportatie in, als antwoord op ‘het vreemdelingenprobleem’. Ondertussen hebben de zogeheten democratische partijen meer dan de helft van dat infame plan in de praktijk uitgevoerd.
Voor extreemrechts blijf je migrant, ook al ben je hier geboren en opgegroeid. Eerste-, tweede-, derde- of vierde-generatie: daar ligt Vlaams Belang niet wakker van. Denk aan de opmerking van Filip Dewinter en consoorten dat een kat die geboren wordt in een viswinkel, daarom nog geen vis is (een citaat dat echt bestaat, het is geen AI-verzinsel en het wordt niet toegeschreven aan iemand anders, Einstein of zo). Zij bedoelen: wij, Vlamingen, zijn de vissen. Zij, mensen met een migratieachtergrond, zullen altijd katten blijven. Fascisten eisen aan de ene kant integratie en weigeren aan de andere kant te aanvaarden dat integratie kán. Zo blijf je als persoon met een migratieachtergrond natuurlijk in alle omstandigheden een migrant, ook al heb je de Belgische nationaliteit. Je verliest altijd.
Ja, The best immigrant is bij momenten karikaturaal, maar ik kan me best voorstellen dat een producer zonder een greintje moraliteit (in de serie uitstekend vertolkt door Charlotte Timmers) er alles voor over heeft om hoge kijkcijfers te genereren, zelfs met een show die uitgaat van een onmenselijk gegeven. Dit is nóg geen realiteit, maar het lijkt verdacht veel op een werkelijkheid die steeds meer dichterbij komt, zoals de disclaimer aangeeft.
Leiders als Trump, Orban, Meloni en andere extreemrechtse patjepeeërs is het niet te doen om goed doen voor het hele volk, ze vertrekken van een strakke ideologische lijn en een onwrikbaar wij-zij-beeld van de samenleving. En gezien hun verkiezingssuccessen – plus die van Le Pen, Wilders, Van Grieken, etcetera – is een groeiend deel van de bevolking het daarmee eens. Empathie is een zwakte, zei de rijkste man ter wereld nog niet zo lang geleden. Empathie is wat we meer nodig hebben, zeg ik, maar goed, ik ben a) niet de rijkste man ter wereld, word b) niet gevraagd om een president te adviseren en kan mij c) niet alles permitteren in een wereld met ontwrichtende (sociale) media.
Mededogen is een deugd, geen teken van falen. Wederzijds begrip is een noodzaak, geen overbodig kenmerk. Met elkaar praten en naar elkaar luisteren is wat ons overeind kan houden, geen tijdverlies. Empathie, empathie, empathie. We hebben er meer van nodig, in tegenstelling tot wat Muskolini beweert.
Mocht u dat nog niet gedaan hebben: kijk zelf naar The best immigrant en oordeel. Ondanks de tekortkomingen is dit een must see. Als waarschuwing is het een must listen en als maatschappelijk toekomstbeeld een must avoid. Wij kunnen beter als samenleving. Doen we dat niet, dan zou dit verhaal binnen afzienbare tijd weleens op waargebeurde feiten kunnen gebaseerd zijn en hoeft die disclaimer niet meer.
