We zijn een week sinds de brutale inval van de Verenigde Staten in Venezuela, waarbij de president, Maduro, ontvoerd werd en die andere president, Trump, aankondigde dat de States (hij, dus) het Zuid-Amerikaanse land voortaan zullen runnen, met de hulp van de Venezolaanse vicepresident en Amerikaanse oliemaatschappijen. It’s about the oil, stupid! Slimme mensen wisten dat al, de oppernarcist heeft het ondubbelzinnig bevestigd. Wat kan het het Witte Huis schelen dat Maduro zijn land dictatoriaal leidde – wat ook zo was – of dat hij corrupt was – wat ook zo was –, het gaat hier helemaal niet om het herstellen van de democratie – wat Trump en de zijnen niet interesseert.

Zoals dat in het iets verdere verleden steeds het geval is geweest, draait het voor de Amerikaanse regering om geopolitieke macht, zakelijke belangen en het omverwerpen van linkse regimes, de dominotheorie wordt daar nog altijd geloofd, de theorie dat een land met een – in Amerikaanse ogen – communistische leider buurlanden zal aansteken om ook voor communisme te gaan. Dat er daarbij niet in het minst wordt rekening gehouden met de plaatselijke democratie bewijst het verleden. Eén voorbeeld: op 11 september 1973 werd de democratisch verkozen Chileense president Allende met CIA-hulp afgezet, waarna Augusto Pinochet bijna twee decennia als een despoot over Chili mocht regeren, mét Amerikaanse goedkeuring én steun. Democratie, ach, een nepargument.

Wat Trump deed, druiste in tegen de normale geplogenheden binnen een normale democratie, wat de Verenigde Staten sinds vorig jaar niet meer zijn. De militaire actie niet laten goedkeuren door het eigen parlement, de lokale bewindvoerder ontvoeren, stellen dat de Amerikaanse belangen ter plekke nu voorgaan op de Venezolaanse belangen: soms weet zelfs Trump nog te verrassen door enkele stappen over te slaan in een sowieso al wispelturige manier van aan politiek doen. We weten nu – of zouden moeten weten: deze man deinst voor niets terug. Deze man is gevaarlijk, onbetrouwbaar, onberekenbaar. Deze man zou daar zo snel mogelijk weg moeten. Misschien moeten Europese leiders overwegen om hem te ontvoeren.

Op Denemarken en Spanje na bleven de West-Europese reacties nagenoeg uit. Denemarken, omdat een van de volgende doelwitten Groenland kan zijn, een flinke lap grond die in Deense handen is. Spanje, omdat de linkse minderheidsregering in Madrid altijd reageert als er ergens mensenrechten worden geschonden, het deed dat ook als bij de genocide in Gaza. Naast Groenland worden nu ook openlijk Colombia en Mexico genoemd als mogelijke doelwitten van een Amerikaanse interventie.

Andere Europese leiders, de Europese Unie op kop, hielden het bij lafhartig zwijgen en een weinig dapper statement over de soevereiniteit van Groenland/Denemarken. Of een voorzichtige en zeer omfloerste reactie. Krekelgetsjirp. Heeft u onze premier, onlangs nog zo geloofd vanwege zijn standvastige houding op Europees niveau, gehoord? Nochtans gaat het om een internationale oorlogsdaad. Mocht Poetin de Baltische staten zijn binnengevallen, zou het gepruttel oorverdovend geweest zijn, en terecht. Maar van Trump hebben ze blijkbaar angst, onze leidertjes. Op een of andere manier zien we die nog steeds als bondgenoot. Of er is gewoon schrik voor zijn wispelturigheid. Dat hij zijn handen aftrekt van Oekraïne bijvoorbeeld?

Ik schreef het hier eerder al: een pseudopoliticus als Trump is het niet te doen om grote principes. Hij ziet de wereld als een aantal invloedssferen. Idealiter deelt hij die op in drie compartimenten. De Amerikanen krijgen Noord- en Zuid-Amerika en het Midden-Oosten. Rusland krijgt Oost-Europa en een stukje Azië. China mag over de rest van Azië en over Afrika heersen. En West- en Midden-Europa worden ongemoeid gelaten. Doe maar, jongens, zo lang je maar niet in de weg van de grote heren Trump, Poetin en Xi loopt. Wat Trump nu doet, is legitimeren dat Poetin Oekraïne inlijft en Xi Taiwan. Als Europa niet tegen Trump reageert, heeft het geen enkel moreel gezag om nog te reageren tegen de machtsontplooiingen door Poetin. Trump zei van de week in een interview met de door hem zo gehate New York Times dat hij alleen maar rekening moet houden met zijn eigen moraliteit. Bedenking: wat is de moraliteit van een immorele narcist waard op geopolitiek vlak?

Dat de Europese Unie niets te betekenen heeft, kan het louter zichzelf verwijten. Te aanhorig geweest tegenover het Witte Huis, te laf om verzet aan te tekenen, te verdeeld om de Russische imperialistische ambities te bekampen, te zeer uitgehold door extreemrechtse partijen die via een democratisch mandaat de Unie van binnenuit monddood proberen te maken – wat hen nog aan het lukken is ook! –, te ambitieus geweest met de uitbreiding naar Oost-Europese landen in de jaren 90, landen die absoluut moesten worden losgeweekt van de vroegere Sovjet-invloed, dacht men toen, maar die de Unie alleen zagen en zien als te melken geldkoe, niet als democratisch project.

Het project-Europa is op sterven na dood. Alleen een hertekening kan nog kansen bieden. Het uitsluiten van illiberale en steeds dwarsliggende landen zoals Hongarije, opnieuw vertrekken van de verzameling van twaalf landen die het eind jaren 80 was, dan nog wel met Groot-Brittannië aan boord, dus doe dan toch maar elf.

Uiteraard gaat dat niet gebeuren. Neen, we zullen kwispelend achter Trump blijven aanlopen, we zullen ‘Daddy’ vooral niet tegen het hoofd stoten en ‘Daddy’ zal uiteindelijk toch doen wat zijn ingeving van de dag is. Benieuwd wat dat gaat geven. ‘Soon’ tweette Katie Miller, de echtgenote van presidentieel adviseur Stephen Miller, bij een foto van Groenland. Schaamteloos. Alsof het een lapje grond is dat toekomt aan de hoogste bieder of de sterkste natie. Politiek is in de ogen van Trump en zijn bondgenoten een zakelijk gegeven. Dat is nog altijd meer dan wat politiek voor de Europese leiders is, want hier stelt het niets meer voor.