Weinig verbaast me nog in het hedendaagse voetbal. Artificiële topclubs die de boel verzieken, de fair play-regels die op en naast het veld herhaaldelijk verkracht worden, de voorzitter van de wereldvoetbalbond die zich een slijmbal toont in het gezelschap van een narcistische president, liegen en bedriegen à volonté. En toch… schrok ik deze week van het nieuws dat Club Brugge haar trainer, Nicky Hayen, had ontslagen en hem verving door de man die tot en met vorig weekend Vlaamse aartsrivaal KAA Gent had geleid, Ivan Leko. Blijkbaar zit er toch nog een beetje naïviteit in mij.
Ik schrok, omdat Hayen het goed had gedaan bij Club. Oké, vier nederlagen op korte tijd – drie in de pintjesliga, één in de toch net iets prestigieuzere Champions League –, maar hij had de club ook al een titel bezorgd en enkele knappe Europese campagnes begeleid. Dan denk je dat zo iemand toch enig krediet heeft opgebouwd en even door een dipje mag gaan, zeker omdat én de spelers én de supporters nog voluit achter hem stonden. Ik schrok een tweede keer toen ik las dat de opvolger van Hayen werd weggeplukt in Gent, zonder dat de voorzitter van die club op de hoogte was van onderhandelingen. Er is nu eenmaal die afkoopsom, maar zelfs dan nog verwacht je op dat niveau enige fair play. Opnieuw: naïef van mij. (Waarna Gent-voorzitter Baro trainer Rik De Mil, nota bene ex-Club Brugge, ging weghalen bij Charleroi en zichzelf op een verhoogje zette omdat hij dit open en bloot had onderhandeld met voorzitter Mehdi Bayat van Charleroi. Misplaatste borstklopperij…)
***
Het moderne voetbal is volstrekt immoreel. Alles wat in de reguliere bedrijfswereld als ontoelaatbaar wordt geacht, is in het voetbal normaal. Dagelijkse praktijk. Operatie Propere Handen? Allang vergeten. Als er ooit een proces van komt en er strenge straffen zullen worden uitgesproken, zal dat hooguit heel even wat deining veroorzaken, waarna clubbestuurders gewoon doorgaan met hun laakbare praktijken. De voetbalwereld acht zich boven de gewone samenleving verheven en hoe hoger een voorzitter in de pikorde staat, hoe meer hij denkt zich te kunnen permitteren.
In de Belgische pikorde staat Bart Verhaeghe, voorzitter van Club Brugge, heel hoog, Europees is hij een kneusje. Sinds de implosie van grote concurrenten Anderlecht en Standard is het voetbalinstituut uit Brugge haast onaantastbaar hier. Af en toe is er nog wel een onverwachte wending in het titeldebat – de eenmalige opflakkering van Antwerp, het constante presteren van Union –, dat belet niet dat Club zowat alleenheerser is. Eigenlijk zou dit FCB de titels aaneen moeten rijgen, zoals dat andere FCB uit München dat haast jaarlijks doet en het FCB uit Barcelona dat ook geregeld voor elkaar krijgt. Economisch staat Club een heel eind boven de rest.
Maar zelfs die economische positie is geen garantie op succes. En dan komt het beleid in beeld. Als je scouting niet goed zit en je transfers onvoldoende kwaliteit bieden, zullen de prestaties tegenvallen. Dat is niet de schuld van de trainer, wel van het bestuur en het management. Toch wordt de voorzitter, de ceo of de technisch directeur zelden of nooit afgerekend op dat soort fouten. De trainer betaalt het gelag, ook al moet die het stellen met een onevenwichtige of kwalitatief ondermaatse kern. Dat is precies wat Nicky Hayen nu overkomt. Hij worstelt met een te jonge kern, gaf ie al eerder aan. Club Brugge gaf voor 38 miljoen euro uit op de transfermarkt. Van die dure aankopen renderen Aleksandar Stankovic (9,5 miljoen), Nicolò Tresoldi (7,5 miljoen) en Carlos Forbs (6 miljoen) gedeeltelijk. Ze spelen met ups en downs, wat niet abnormaal is voor jonge voetballers, maar ze wettigen hun prijskaartje (nog) niet. Er werd voor 83,5 miljoen euro verkocht deze zomer, de evenwaardige vervangers van Ardon Jashari, Maxim De Cuyper en Chemsine Taibi zijn nog niet opgestaan. Is dat de schuld van de trainer? Neen, die neiging om centen te rapen via georganiseerde mensenhandel valt louter het bestuur en het management te verwijten.
Bart Verhaeghe gaf in het verleden al aan dat een trainer niet belangrijk is voor hem. Een passant, een nuttige idioot (mijn woorden). Een trainer is voor hem enkel een poppetje dat de manschappen op de juiste plaats moet zetten en wedstrijden winnen, zodat op het eind van het seizoen bekers de hoogte in kunnen worden gestoken. De trainer heeft nauwelijks inspraak in de transferpolitiek, maar wordt er wel op afgerekend. Een anomalie. Op het VIP-diner voor de Europese wedstrijd tegen Arsenal woensdag presteerde Verhaeghe het zelfs om te zeggen dat Nicky Hayen dankbaar mocht zijn voor de kans om Club te mógen coachen. Ach, Verhaeghe, klein mannetje, maar zijn beentjes zijn lang genoeg om na te trappen. (Wat Verhaeghe ook nog zei: aan de kwaliteit van de kern ligt het niet en in de wintertransferperiode gaan we versterking zoeken. Euh, wat is het nu? Is de kern sterk genoeg of moet die versterkt worden? Zich onaantastbaar wanende presidentjes zouden beter wat langer nadenken voor ze iets uitbraken waarbij ze zichzelf tegenspreken.
***
Met Ivan Leko wordt in Brugge gerekend op de coach die Club in het seizoen 2017-2018 naar de landstitel heeft geleid. Daarna bleven de resultaten grotendeels uit voor hem. Na een half jaar ontslagen bij Al Ain uit Abu Dhabi. Wel bekerwinst met Antwerp in coronajaar 2020, maar na een half seizoen alweer vertrokken naar de lucratievere Chinese competitie, waar hij Shanghai SIPG niet de geëiste successen kon bezorgen. Na minder dan twee jaar was hij ook daar weg. In zijn thuisland, Kroatië, wist hij met Hajduk Split eveneens de beker te winnen, maar ook daar stond hij na negen maanden op straat. Om vervolgens weinig resultaten te boeken bij Standard en KAA Gent. En die man moet nu Club beter doen presteren?
Bovendien: Leko had in het verleden Dejan Veljkovic als makelaar, de spil in het web van Propere Handen. Zelf zou hij verdiend hebben op transfer van spelers. Zou, iemand is onschuldig tot het tegendeel bewezen wordt, maar moet je dan als clubbestuur niet iets terughoudender zijn om zo iemand in dienst te nemen? Ja, zegt iedere normale mens en ieder normaal functionerend bedrijf. Neen, zegt men in het voetbal. Jaarlijks mag ons voetbal rekenen op ruim 200 miljoen euro onrechtstreekse subsidies: clubs betalen minder sociale zekerheid en genieten ook van andere tegemoetkomingen. De veiligheid in en om de stadions wordt betaald door de samenleving. Wij allemaal, ja, ook u die niet in voetbal geïnteresseerd bent. In ruil wordt van de clubs verwacht dat ze meer centen steken in hun jeugdwerking (wat de meesten niet doen) en in community-werking (wat de meesten niet doen). Ze beschouwen het geld van de overheid als cadeautjes, waar geen verplichtingen aan verbonden zijn. Zo gaat dat nu eenmaal, in immorele kringen.
Clubbestuurders hebben eurotekens in de ogen. Dat heeft hen ertoe verleid for a few euros more de voetbalrechten te verkopen aan Eleven Sports, inmiddels overgenomen door DAZN (spreek uit: da zone). De miserie die de Pro League – de verzameling van profclubs in dit land – vandaag heeft met de uitbetaling van de voetbalrechten en de voortzetting van het voetbalcontract, heeft het over zichzelf afgeroepen door de stevige lokale verankering – de vorige primaire rechtenhouders waren Proximus en Telenet – te laten vallen voor de miljoenen extra van Eleven/DAZN, miljoenen die dat internationale bedrijf nu liever steekt in andere, meer prestigieuze sportrechten. De Champions League, bijvoorbeeld. De jammerende clubs zijn hypocriet. Ze hadden op zeker kunnen spelen, door de rechten in eigen land te verkopen, voor iets minder geld. Eens te meer regeerde het kortetermijngewin, dat niet voor het eerst op middellangetermijnverlies blijkt uit te draaien. Eigen schuld, hele dikke bult.
***
Onze profclubs verdienen niet beter dan de poel van miserie waarin ze nu het hoofd boven het vieze water proberen te houden. En Club Brugge verdient niet beter dan sportieve rampspoed. Ik hoop dat dat nieuwe stadion – dat Club als club wel verdient, net als zijn supporters – er pas komt als Bart Verhaeghe er vertrokken is. En ik hoop dat het prestigeproject Uplace er nóóit komt. Immoraliteit mag weleens afgestraft worden. Zoveel naïviteit wil ik wel behouden.
